jaskółka spotkania z dr Ulrichem Ernstem

W czwartek - 17. kwietnia 2008 roku - o godz. 18.45 odbyło się spotkanie zorganizowane przez Sekcję Prawa Cywilnego TBSP UJ z dr Ulrichem Ernstem - pracownikiem naukowym Uniwersytetu Jagiellońskiego, Katedry Prawa Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji zatytułowane "O tak zwanych zasadach prawa rzeczowego".

Spotkanie to jest pierwszym, ale nie ostatnim, z cyklu dyskusji nad prawem rzeczowym - która przetacza się na "schadzkach" od kilku miesięcy. Dr Ernst omówił po krótce zasady, które przypisywane są jako charakterystyczne - prawu rzeczowemu. Ponadto podważył "wyłączność" prawa rzeczowego na niektóre jego cechy, przypisywane prawu rzeczowemu jako wyróżniające spośród innych praw.

Spotkanie to - niestety w niewielkiej grupie osób - jest dobrym punktem wyjścia do dyskusji nad przyszłością oraz teraźniejszością prawa rzeczowego w Polsce - w szczególności w zakresie praw rzeczowych pełniących funkcję zabezpieczenia. Pytania o dopuszczalność "przewłaszczenia na zabezpieczenie" czy wprowadzenia długu gruntowego, a także analiza proponowanych przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego działającą przy Ministrze Sprawiedliwości modyfikacji zastawu rejestrowego czy hipoteki ciągle pozostają otwarte. Argumenty, że linia orzecznicza w zakresie przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości jest właściwie stabilna, a długu gruntowego nie udało się ustanowić parlamentowi poprzedniej kadencji - nie mogą prowadzić do bezkrytycznego podejścia do niektórych wypracowanych przez praktykę lub proponowanych w doktrynie rozwiązań.

Dyskusja jest nadal otwarta. Dr Ernst wypowiedział pogląd o dopuszczalności przewłaszczenia na zabezpieczenie - jako mieszczącego się w granicach prawa własności zdefiniowanego w Konstytucji RP i kodeksie cywilnym. Wyraził również zapatrywanie, jakoby istniała materialna definicja praw rzeczowych, ale negatywnie ocenił przypisywanie niektórym cechom praw rzeczowych - charakteru dyrektywalnego.

Spotkanie z dr Ulrichem trwało prawie półtorej godziny, ale stanowiło zaledwie wstęp do analizy fundamentów praw rzeczowych. O następnym spotkaniu - tym razem "schadzkowym" - z dr U. Ernstem poinformujemy na blogu.

Schadzkowa teczka z Collegium Novum – spis artykułów:

Wątek wieczystego użytkowania:

1. J. Ignatowicz, Użytkowanie wieczyste de lege ferenda, Studia Iuridica XXI/1994

2. P.Podleś, Głos w dyskusji nad przyszłością użytkowania wieczystego, PSądowy 10/2005

Wątek przewłaszczenia na zabezpieczenie:

1. J. Skąpski, Rzeczowe formy zabezpieczenia wierzytelności, Studia Iuridica XXI/1994

2. I. Karasek, Zabezpieczenia wierzytelności (…), fragment monografii

3. J. Pisuliński, O planowanej nowelizacji (…), KPP 3/2005

4. M. Rutkowska, Czy hipoteka jest idealną forma zabezpieczenia (…), PUG 9/2006

5. K. Zaradkiwnicz, Numerus apertus abstrakcyjnych czynności prawnych (…), KPP 2/1999

6. F. Zoll, Spór o zakres dopuszczalności przewłaszczenia na zabezpieczenie

7. G. Tracz, Aktualność generalnej reguły kauzalności czynności prawnych, KPP 3/1997

8. G. Tracz, F. Zoll, Przewłaszczenie na zabezpieczenie Reczy ruchomej po wejściu w życie ustawy o zastawie rejestrowym (…), PPH 1/1998

9. J. Gołaczyński, Przewłaszczenie na zabezpieczenie, Poznań 1997

10. G. Tracz, F. Zoll, Przewłaszczenie na zabezpieczenie, Kraków 1996

11. M. Safian [reg] Wybrane zagadnienia prawa cywilnego – T. Karaś, Pojęcia: kauzalność, abstrakcyjność, akcesoryjność (…), Warszawa 2006

Inserty:

A. Rzetecka-Gil, Roszczenie z tytułu zachowku a dziedziczenie ustawowe, MP 14/2007

Przewłaszczenia na zabezpieczenie: kazusy.

Oto trzy kazusy dot. przewłaszczenia na zabezpieczenie, które rozwiążemy w tym tygodniu:

1. Jan chciał kupić u dewelopera mieszkanie. W tym celu jednak musiał zaciągnąć kredyt. Przed zawarciem umowy kredytowej jego rodzice przewłaszczyli na zabezpieczenie swoją nieruchomość położoną na Mazurach. Wartość przewłaszczonej nieruchomości przekraczała dwa razy wartość kwoty uzyskanej z kredytu. Oceń stan prawny.

2. Michał zaciągnął kredyt w banku, na którego zabezpieczenie przewłaszczył swój dom. Umowa kredytu okazała się nieważną, ale bank zbył nieruchomość Michalinie, której dom się bardzo podobał. Czy Michał odzyska dom?

3. Katarzyna nie spłaciła kredytu, który zabezpieczyła przewłaszczając na rzecz banku nieruchomość. Bank sprzedał nieruchomość i w ten sposób zaspokoił swoją wierzytelność względem Kasi. Wierzyciele hipoteczni Katarzyny (na nieruchomości ustanowione bowiem były hipoteki) chcą uznania umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie za nieważną. Na jakiej podstawie i czy w ogóle – taka umowa mogłaby zostać uznana za nieważną tylko dlatego, że pominięto pierwszeństwo zaspokojenia wierzycieli hipotecznych?

Przeczytajcie również glosę J. Pisulińskiego do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8. marca 2002 roku, OSP 2003, nr 3, poz. 37 oraz glosę F. Zolla do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29. maja 2000 roku, OSP 2001, nr 2, poz. 26.